Rust Nasıl Öğrenilir? Kurulum, İlk Program ve Sahiplik Kavramı

Resmi kurulum aracı rustup'tır. macOS ve Linux'ta:

curl --proto '=https' --tlsv1.2 -sSf https://sh.rustup.rs | sh

Windows'ta rustup.rs adresinden rustup-init.exe dosyasını indirin; Visual Studio Build Tools kurulumunu da isteyebilir. Kurulum sonrası terminali yeniden açıp şunu çalıştırın:

rustc --version
cargo --version

cargo Rust'ın proje, paket ve derleme aracıdır; günlük işin çoğunu onunla yaparsınız.

cargo new merhaba
cd merhaba
cargo run

src/main.rs dosyasında şunu görürsünüz:

fn main() {
    println!("Merhaba, dünya!");
}

println! sonundaki ünlem, bunun bir makro olduğunu gösterir. Şimdilik normal bir yazdırma komutu gibi düşünebilirsiniz.

fn main() {
    let x = 5;
    // x = 6;            // hata: x değişmez
    let mut y = 5;        // mut: değiştirilebilir
    y = 6;
    println!("{x} {y}");
}

Bu tasarım kasıtlıdır: değişmeyen veri hatayı azaltır. Değiştirmek istediğinizi mut ile açıkça belirtirsiniz.

Rust'ı Rust yapan kural üç cümledir:

• Her değerin bir sahibi vardır.
• Aynı anda yalnızca bir sahip olabilir.
• Sahip kapsamdan çıkınca değer silinir.

fn main() {
    let a = String::from("merhaba");
    let b = a;            // sahiplik b'ye taşındı
    // println!("{a}");   // hata: a artık geçersiz
    println!("{b}");
}

Çöp toplayıcı olmadan bellek güvenliği bu kuraldan gelir. Derleyici hatayı çalıştırmadan önce yakalar ve genellikle ne yapmanız gerektiğini yazar.

fn uzunluk(s: &String) -> usize {
    s.len()
}

fn main() {
    let a = String::from("merhaba");
    let n = uzunluk(&a);   // & : ödünç ver, sahipliği verme
    println!("{a} {n}");   // a hâlâ geçerli
}

& ile bir değeri okuma amaçlı ödünç verirsiniz. Değiştirmek için &mut kullanılır; aynı anda ya birden çok okuyucu ya da tek bir yazıcı olabilir.

use std::fs;

fn main() {
    match fs::read_to_string("notlar.txt") {
        Ok(metin) => println!("{} karakter", metin.len()),
        Err(e) => println!("Okunamadı: {e}"),
    }
}

Rust'ta istisna (exception) yoktur. Hata ihtimali olan işlem Result döner ve onu ele almak zorundasınız. Bu, programların beklenmedik yerde çökmesini engeller.

• The Rust Book (doc.rust-lang.org/book): resmi ve ücretsiz kitap, en iyi başlangıç kaynağı.
• Rustlings: derleyici hatalarını düzelterek ilerlediğiniz küçük alıştırmalar.
• İlk gerçek proje: komut satırında dosya arayan basit bir araç (grep benzeri).

Derleyici hatalarını okumaktan korkmayın; Rust'ın hata mesajları sektörün en açıklayıcıları arasındadır.