Bir laboratuvar, ilaca dirençli enfeksiyonlara karşı molekül aramak için yapay zekâ kullanıyor

Antibiyotiğe dirençli bakteriler, modern tıbbın en somut sorunlarından biri. Yeni antibiyotik bulmak ise yavaş ve pahalı bir süreç. César de la Fuente'nin yürüttüğü laboratuvar bu aramayı hızlandırmak için yapay zekâ araçlarını kullanıyor.

OpenAI'nin aktardığına göre ekip, yaşayan canlıların ve soyu tükenmiş türlerin genomlarını antimikrobiyal özellik gösterebilecek aday moleküller için tarıyor. Aranan şey doğada halihazırda kodlanmış ama henüz fark edilmemiş peptitler.

Laboratuvarın kullandığı araçlar arasında kod yazımı için Codex ve ChatGPT sayılıyor. Buradaki rol, molekülü "bulan" bir yapay zekâdan çok, tarama işini yapan yazılımın daha hızlı yazılmasını sağlamak.

Antibiyotik direnci, modern tıbbın en somut sorunlarından biri. Dünya Sağlık Örgütü'nün yıllardır uyardığı tablo şu: yeni antibiyotik geliştirme hızı, bakterilerin direnç kazanma hızının gerisinde kalıyor. Sorunun bir nedeni ekonomik — antibiyotikler kısa süreli kullanılıyor ve kronik hastalık ilaçları kadar kazanç getirmiyor, bu da ilaç şirketlerinin yatırımını azaltıyor.

Genomlarda antimikrobiyal peptit aramak bu tabloya farklı bir yerden yaklaşıyor. Aranan şey sıfırdan tasarlanmış bir molekül değil, doğada halihazırda kodlanmış ama henüz fark edilmemiş diziler. Soyu tükenmiş türlerin genomlarının da taranması, arama havuzunu yaşayan canlıların ötesine genişletiyor.

Bu tür çalışmalarda yapay zekânın rolü çoğu zaman yanlış anlaşılıyor: molekülü "bulan" bir sistem yerine, tarama işini yapan yazılımın daha hızlı yazılmasını ve büyük veri kümelerinin daha kısa sürede elenmesini sağlayan bir araç söz konusu. Bulunan adayların laboratuvarda sınanması ve klinik süreç hâlâ yıllar alıyor.