Güçlü Parola Nasıl Oluşturulur? Parola Yöneticisi Kullanma Rehberi

"Bir büyük harf, bir rakam, bir sembol" kuralı, insanları Ankara2024! gibi tahmin edilmesi kolay parolalara itti. Parola kırma araçları bu kalıpları ilk sırada dener.

Bir parolanın gücünü asıl belirleyen şey uzunluğu ve rastgeleliğidir. Güncel güvenlik önerileri de karmaşıklık kuralları yerine uzun parolaları öne çıkarıyor. En az 12, mümkünse 16 karakter hedefleyin.

Ezberlemeniz gereken birkaç parola için (bilgisayarınızın girişi, parola yöneticisinin ana parolası) rastgele seçilmiş 4-5 kelimeden oluşan bir dizi iyi bir yöntemdir. Örnek yapı: bulut-kavanoz-merdiven-pusula-limon.

Önemli olan kelimelerin gerçekten rastgele olması. Bir şarkı sözü, ünlü bir söz ya da kendi hayatınızdan bir cümle (tuttuğunuz takım, çocuğunuzun adı, doğum yılı) tahmin edilebilir. Kelimeleri bir sözlükten rastgele sayfa açarak ya da parola yöneticisinin "parola cümlesi üret" özelliğiyle seçebilirsiniz.

Bu örnekteki parolayı kullanmayın; yayımlanmış her parola artık tahmin listelerindedir.

Onlarca hesabın her biri için farklı ve uzun parola ezberlemek mümkün değil. Çözüm bir parola yöneticisi: parolaları şifreli bir kasada saklar, yeni hesaplar için rastgele parola üretir ve giriş sırasında otomatik doldurur. Siz yalnızca kasanın ana parolasını hatırlarsınız.

Seçenekler kabaca üçe ayrılır:

• Cihazın yerleşik yöneticisi: Android ve Chrome'da Google Parola Yöneticisi, iPhone ve Mac'te Apple'ın parola kasası. Ücretsizdir ve kurulum gerektirmez; tek ekosistemde kalıyorsanız yeterlidir.
• Bağımsız, bulut tabanlı yöneticiler: Bitwarden ve 1Password gibi uygulamalar Windows, Android, iPhone ve farklı tarayıcılar arasında sorunsuz çalışır. Hem iPhone hem Windows kullanıyorsanız daha pratiktir.
• Çevrimdışı yöneticiler: KeePassXC gibi araçlar kasayı yalnızca sizin cihazınızda tutar. Daha fazla kontrol sağlar ama eşitleme ve yedekleme sizin sorumluluğunuzdadır.

Parola yöneticisinin güvenliği ana parolaya bağlıdır. Ana parola için yukarıdaki parola cümlesi yöntemini kullanın ve bu parolayı başka hiçbir yerde kullanmayın.

Parola yöneticisi hesabınızda iki adımlı doğrulamayı mutlaka açın. Ana parolayı unutursanız çoğu yönetici kasayı kurtaramaz; bu bir güvenlik özelliğidir. Kurtarma kodu ya da acil durum erişimi sunuluyorsa kurun ve kodu kâğıda yazıp güvenli bir yerde saklayın.

Parola yöneticilerinin çoğu, kayıtlı parolalarınızı bilinen veri sızıntılarıyla karşılaştıran bir kontrol aracı sunar: Google Parola Yöneticisi'nde "Parola Kontrolü", iPhone'da parola ayarlarındaki "Güvenlik Önerileri", Bitwarden ve 1Password'de benzer raporlar bulunur.

E-posta adresinizin hangi sızıntılarda yer aldığını görmek için Have I Been Pwned (haveibeenpwned.com) sitesini de kullanabilirsiniz. Listede görünen sitelerdeki parolaları ve aynı parolayı kullandığınız diğer hesapları değiştirin.

Bütün hesapları bir günde değiştirmeniz gerekmiyor. Önem sırasına göre ilerleyin:

• 1. E-posta: Diğer bütün hesapların "parolamı unuttum" bağlantısı buraya gelir. E-postası ele geçirilen kişinin diğer hesapları da tehlikededir.
• 2. Banka ve ödeme hesapları.
• 3. e-Devlet ve resmî işlemler için kullandığınız hesaplar.
• 4. Telefonunuzun Google ya da Apple hesabı: Yedekleriniz, fotoğraflarınız ve cihaz bulma özelliği bu hesaba bağlıdır.
• 5. Sosyal medya ve alışveriş siteleri.

Geri kalanları, siteye her girdiğinizde parola yöneticisinin önerisiyle yenileyebilirsiniz.

En güçlü parola bile sahte bir giriş sayfasına yazıldığında işe yaramaz. Bu yüzden önemli hesaplarda iki adımlı doğrulamayı açın. SMS ile gelen kod hiç yoktan iyidir; ama Google Authenticator ya da Microsoft Authenticator gibi bir doğrulama uygulaması daha güvenlidir.

Giderek daha fazla site geçiş anahtarı (passkey) desteği sunuyor. Geçiş anahtarında parola yoktur; giriş, telefonunuzun parmak izi, yüz tanıma ya da ekran kilidiyle onaylanır. Sahte sitelerde çalışmadığı için kimlik avına karşı parolalardan çok daha dayanıklıdır. Bir site geçiş anahtarı öneriyorsa kullanmanızda fayda var.