# TypeScript Nedir? JavaScript'ten Farkı, Kurulum ve İlk Proje

- Kaynak: https://teknopiksel.com/typescript-nedir-javascript-farki-h100870.html
- Yazar: Mehmet Ali Demirci
- Yayın: 2026-10-31
- Bölüm: Kodlama
- Yayıncı: Teknopiksel

> TypeScript'in JavaScript'ten farkı, neden web projelerinde standart olduğu, kurulumu ve ilk tip tanımları. Adım adım başlangıç.

**Kısa cevap:** TypeScript, JavaScript'e tip denetimi ekleyen bir dildir; hatalar kod çalışmadan önce editörde yakalanır. Node.js kurun, npm ile typescript paketini ekleyin, npx tsc --init ile ayar dosyasını üretin, tipli bir fonksiyon yazıp npx tsc ile derleyin.

TypeScript, JavaScript'in üzerine **tip sistemi** koyan bir dildir. Yazdığınız kod derlenince düz JavaScript'e dönüşür ve tarayıcıda ya da Node.js'te çalışır. Büyük web projelerinin çoğu artık TypeScript ile yazılıyor.

Neden önemli? Tipler, bir hatayı kullanıcı görmeden önce editörünüzde kırmızı çizgi olarak gösterir. Özellikle birden çok kişinin çalıştığı ya da büyüyen projelerde bu fark çok değerlidir.

## Adımlar

### 1. JavaScript bilmeniz gerekir mi?

Evet, temel JavaScript bilmek işi çok kolaylaştırır: değişkenler, fonksiyonlar, diziler, nesneler. TypeScript JavaScript'in yerine geçmez, onu tamamlar. Her geçerli JavaScript dosyası zaten geçerli bir TypeScript dosyasıdır; yani öğrendiğiniz hiçbir şey boşa gitmez.

### 2. Node.js ve TypeScript'i kurun

nodejs.org adresinden güncel LTS sürümünü kurun. Sonra bir proje klasöründe:

```
mkdir ts-deneme
cd ts-deneme
npm init -y
npm install --save-dev typescript
npx tsc --init
```

Son komut bir `tsconfig.json` dosyası üretir. Bu dosya derleyicinin kurallarını belirler. Başlangıçta içindeki varsayılan ayarlar yeterlidir.

### 3. İlk tipli kodu yazın

`index.ts` adında bir dosya açın:

```
function topla(a: number, b: number): number {
  return a + b;
}

console.log(topla(2, 3));      // 5
console.log(topla(2, "3"));    // hata!
```

Son satır editörde kırmızıya döner: *"3" bir string, number bekleniyordu*. Düz JavaScript'te bu satır sessizce `"23"` üretirdi. İşte TypeScript'in vaadi budur.

### 4. Nesne şekillerini tanımlayın

```
type Kullanici = {
  ad: string;
  yas: number;
  eposta?: string;   // ? işareti: isteğe bağlı
};

function selamla(k: Kullanici) {
  return `Merhaba ${k.ad}`;
}

selamla({ ad: "Ayşe", yas: 29 });        // tamam
selamla({ ad: "Ali" });                    // hata: yas eksik
```

`type` ve `interface` aynı işi görür; yeni başlayanlar için `type` yeterlidir.

### 5. Birleşik tipleri ve null'u yönetin

```
type Durum = "bekliyor" | "tamam" | "hata";

function renk(d: Durum) {
  if (d === "tamam") return "yeşil";
  if (d === "hata") return "kırmızı";
  return "gri";
}

const ad: string | null = null;
console.log(ad?.toUpperCase());  // null ise hata vermez
```

Birleşik tipler (`|`) sayesinde bir değişkenin alabileceği değerleri tek tek sıralayabilirsiniz. Yazım hatası yaparsanız editör uyarır.

### 6. Derleyin ve çalıştırın

```
npx tsc
node index.js
```

`tsc` TypeScript dosyalarını JavaScript'e çevirir. Yeni Node.js sürümleri `node index.ts` ile TypeScript dosyalarını doğrudan da çalıştırabilir; ancak bu yöntem yalnızca tipleri siler, **tip denetimi yapmaz**. Denetim için `npx tsc --noEmit` komutunu kullanın.

Gerçek projelerde genellikle Vite, Next.js ya da Astro gibi araçlar derlemeyi sizin yerinize halleder; TypeScript desteği hazır gelir.

## Sık sorulan sorular

### TypeScript mi JavaScript mi öğrenmeliyim?

Önce JavaScript'in temellerini, sonra TypeScript'i öğrenin. TypeScript tek başına bir başlangıç dili olarak değil, JavaScript üzerine bir katman olarak düşünülmelidir.

### TypeScript yavaşlatır mı?

Tarayıcıda hiçbir fark yoktur, çünkü sonuç düz JavaScript'tir. Yalnızca geliştirirken derleme adımı eklenir.

### Yapay zekâ araçları TypeScript ile daha iyi mi çalışır?

Tipler, yapay zekâ asistanına ve size kodun beklentisini açıkça söyler. Bu nedenle üretilen kodda hataları yakalamak genelde daha kolaydır.

### TypeScript 7 neyi değiştiriyor?

TypeScript 7, derleyicinin daha hızlı çalışması için yeniden yazılmış sürümdür. Dili öğrenme açısından bir fark yoktur; bu rehberdeki kodlar aynen geçerlidir.