TypeScript Nedir? JavaScript'ten Farkı, Kurulum ve İlk Proje

Evet, temel JavaScript bilmek işi çok kolaylaştırır: değişkenler, fonksiyonlar, diziler, nesneler. TypeScript JavaScript'in yerine geçmez, onu tamamlar. Her geçerli JavaScript dosyası zaten geçerli bir TypeScript dosyasıdır; yani öğrendiğiniz hiçbir şey boşa gitmez.

nodejs.org adresinden güncel LTS sürümünü kurun. Sonra bir proje klasöründe:

mkdir ts-deneme
cd ts-deneme
npm init -y
npm install --save-dev typescript
npx tsc --init

Son komut bir tsconfig.json dosyası üretir. Bu dosya derleyicinin kurallarını belirler. Başlangıçta içindeki varsayılan ayarlar yeterlidir.

index.ts adında bir dosya açın:

function topla(a: number, b: number): number {
  return a + b;
}

console.log(topla(2, 3));      // 5
console.log(topla(2, "3"));    // hata!

Son satır editörde kırmızıya döner: "3" bir string, number bekleniyordu. Düz JavaScript'te bu satır sessizce "23" üretirdi. İşte TypeScript'in vaadi budur.

type Kullanici = {
  ad: string;
  yas: number;
  eposta?: string;   // ? işareti: isteğe bağlı
};

function selamla(k: Kullanici) {
  return `Merhaba ${k.ad}`;
}

selamla({ ad: "Ayşe", yas: 29 });        // tamam
selamla({ ad: "Ali" });                    // hata: yas eksik

type ve interface aynı işi görür; yeni başlayanlar için type yeterlidir.

type Durum = "bekliyor" | "tamam" | "hata";

function renk(d: Durum) {
  if (d === "tamam") return "yeşil";
  if (d === "hata") return "kırmızı";
  return "gri";
}

const ad: string | null = null;
console.log(ad?.toUpperCase());  // null ise hata vermez

Birleşik tipler (|) sayesinde bir değişkenin alabileceği değerleri tek tek sıralayabilirsiniz. Yazım hatası yaparsanız editör uyarır.

npx tsc
node index.js

tsc TypeScript dosyalarını JavaScript'e çevirir. Yeni Node.js sürümleri node index.ts ile TypeScript dosyalarını doğrudan da çalıştırabilir; ancak bu yöntem yalnızca tipleri siler, tip denetimi yapmaz. Denetim için npx tsc --noEmit komutunu kullanın.

Gerçek projelerde genellikle Vite, Next.js ya da Astro gibi araçlar derlemeyi sizin yerinize halleder; TypeScript desteği hazır gelir.